2)  اقلی: که مخصوص آلات موسیقی است یعنی شامل اصواتی ست که به شکل سرود،آواز و یا از آلات موسیقی خارج می شود.

          حال صوت اقلی خود به دو قسمت قابل تقسیم می باشد:

1)   قرعی : یعنی صدایی که از کوفتن حاصل شود.

 2)  قلعی : یعنی صدایی که بر اثر پراکنده شدن یا اصطکاک حاصل شود.»«1»     

          البته در مباحث تئوری موسیقی جهانی صدا از لحاظ کیفیت دارای مشخصه های زیر است:«2»

 1. نواک: که همان زیر و بمی صدا می باشد یعنی در سنتور سیم های کوتا ه زیرتر و سیم های بلند بم تر می باشند               2  .دیرند : زمانی را که صدای موسیقی ادامه می یابد را دیرند می گویند

 3   . شدت : که همان ضعیف یا قوت نواختن است                    4  . طنین و رنگ

حال همان تعاریف و تقسیمات فوق در مبانی نظری موسیقی ایران از دیدگاه اساتید موسیقی ایران بر چهار نوع می باشد:«3»

 1)  عظیم و صغیر (بزرگ و کوچک) 2)  سریع و بطئ  ( سریع و آرام ) 3 )  حاد و غلیظ  (تیز و درشت) 4) جهیز و خفی(آشکارو پوشیده)

        یکی از محور های بنیادی که موسیقی ردیف بر آنها استوار است صداست در این موسیقی صدا و کیفیت اجرایی آن نقش بسیار حساس و مهمی را داراست صوت و چگونگی آن علاوه بر مسائل فیزیکی با مسائل فلسفی نیز مرتبط است.

        آن قسمت از صدای سازها ی ردیف که مربوط به علم صدا شناسی است عبارتند از :تشدید،ارتفاع صوت وزنگ صدا .  تشدید مربوط به جعبه ی طنین و ساختمان ساز است که حدود و وسعت آن برای هر ساز دقیقا محا سبه شده و برای موسیقی مورد نظر به وسیله ی وسایل فنی با تکنیک های ویژه برای هر نوع ساز قابل تنظیم است.«1»

        ارتفاع درجه ی زیر و بم بودن صدا بین دو حد شنوایی ست و به  ارتعاش صدا بستگی دارد از طرفی صدایی با فرکانس ثابت در تغییرات شدت و نوانس صدا دارای ارتفاع متغییر است.که خود شامل شدت صوت <قوت و ضعف> طنین  می شود.

       نوازنده در شیوه های سنتی برای ایجاد نوانس <شدت صوت> به تکنیک خاصی نیاز مند است.

زنگ صوت: صدای سازها و یا خواننده ترکیبی از صدایهای ساده است و میزان حدت و شماره ی آنها معرف زنگ آن است

        شدت و ضعف صداها همانند نحوه ی انحنای زیر و بمی هجاهای و کشش ها در شعر فارسی است

 (ادامه دارد)

        « از دیدگاه فیزیک صوت از ارتعاش اجسام به وجود می آید و ارتعاش این گونه اجسام هم به وسیله ی حرکت موجی در فضایی مادی مانند هوا منتشر شده و به گوش می رسند. پس صوت ماهیت اصلی هر ذره را تشکیل می دهد اما چون مقیاس آن کوچک است با گوش انسان قابل شنیدن نیست.»«1»    

         اما صوت را به زبان موسیقی این گونه می توان تعریف کرد که هنگامی جسمی به جسم دیگری بر خود می کند اگر آن جسم دفع نشود صوت ایجاد می شود حال اگر این صوت در لحظه ای از زمان تداوم یابد در حد مناسبی از زیر و بمی باشد نغمه حاصل می گردد.

        حال با تعاریف ذکر شده زیبایی صوت را  می توان بدین صورت معنا کرد که «زیبایی در حقیقت آنست که دل پذیر و مطبوع باشد از اینرو تنها به وسیله ی ذوق تعیین می گردد . تجمیع زیبایی های پراکنده در طبیعت از شاهکارهای هنر است استعداد دیدن این زیبایی ها «ذوق» و استعداد دگرگون کردن آنها در یک مجموعه «نبوغ هنری»است با این دیدگاه تعریف یا شناخت زیبایی بسته به دیدگاه مخاطب آن دارد از این رو زیبایی در جهان نیست بلکه در روح زیباست و هنر ظهور و بروز این روح زیباست» .«2»این تعریف  هنری را در زمینه موسیقی این گونه می توان اشاعه داد که در مرحله ی نخست ذوق افراد تعیین کننده ی صوت خوش از نا خوش یا نا هنجار است که البته ملاک سنجش و در جه ی دلپذیری و مطبوع بودن آن در نظر هر یک از این افراد متفاوت می باشد- باید توجه داشت که ما در این قسمت در پی قضاوت و داوری انواع اصوات نیستیم -  اما در مرحله ی بعدنبوغ هنری است که تعیین کننده ی صوت خوش از ناخوش است و در اینجاست که مهارت، تخصص و تجربه به کار می آید تا از انواع مختلف صداها بهترین بهره برداری را نمود.

        صوت به طور کلی در مبانی نظری موسیقی ایران به دو بخش عمده تقسیم می شود:

  1)  اکثری :که شامل کلیه ی صدا ها ی موجود در طبیعت یا همان صدای غیر موسیقیایی است.